Templedruid Stud Welsh fokkerij

Templedruid stud
Templedruid Stud

Het lange Halloween-hemelvaartweekend brachten we (Manuella, Olivier en ik) door in Engeland, tussen de welsh pony's van Roger Barrett. Het was echt de moeite, hierbij een verslag van onze belevenissen.

We kwamen pas na middernacht toe in Chatteris, een klein dorpje ten noorden van Cambridge; voor ons zo'n vierhonderd kilometer van huis, maar met de overzet via de ferry erbij gerekend algauw een reis van zes uur. Hartelijk weerzien met Roger en Carol, een slaapmutsje drinken,... niettegenstaande dat we bij na de overtocht de klok een uur mochten terugdraaien, was het maar een kort nachtje.

Go with the flow
Vrijdagochtend half acht, vroeg uit de veren voor een Engels ontbijt. Een planning voor de dag opmaken is bij Roger onmogelijk: er zijn zodanig veel dingen die moeten gebeuren, op drie verschillende plaatsen, dat het voor ons gewoon een kwestie is van 'go with the flow'. Wie verwacht dat de Templedruid Stud een uitgestrekt landgoed is, die heeft het mis. Roger woont in een gewoon huis vlakbij de kerk, echt midden in het dorp dus. De zowat tweehonderd Templedruid pony's staan het grootste deel van het jaar zo'n twintig kilometer verderop in de Washes, een overstromingsgebied van ettelijke honderden hectaren.
Dichterbij huis worden er vooral 's winters pony's ondergebracht op 'Philip Sole's Farm', een aardappelboerderij met heel veel grasland en een grote loopstal. En tenslotte zijn er ook nog de stallen die Roger deelt met zijn broer, die Dartmoor pony's fokt.
Onze eerste voormiddag leggen we al heel wat kilometers af in Roger's oude Volvo, van de boerderij naar de stal, dan naar de wortelfabriek, en dan terug naar huis waar we kennismaken met een gezin van vader, moeder en hun driejarige dochtertje. Ze hebben pas één van Roger's welsh 'lead rein' pony's gekocht, maar willen het veulen nog tot na de winter in de kudde laten lopen, en vandaag komen ze hun pony nog eens 'bezoeken'. Dus vergezellen ze ons naar de Washes.
Terwijl de gelukkige kopers op hun gemak de kudde met hun nieuwe aanwinst erin bewonderen, beginnen wij aan onze eerste 'job': met hekkens een kraal bouwen aan de uitgang van een stuk land dat weldra zal overstromen, om straks gemakkelijker de twee veulens van de merries te kunnen spenen. We slepen de zware ijzeren hekkens door het hoge gras tot aan de weide en binden alles samen met stukjes strokoord - het is niet ons eerste bezoek, en dus stellen we ons geen vragen bij Roger's werkwijze. In februari (toen we de eerste keer veulens gingen spenen) stonden we hiervan versteld, nu weten we al wat de bedoeling is. Ondertussen is ook Carol op de Washes aangekomen om mee te helpen. De twee merries zonder veulen kunnen we normaal gezien zo uit de weide halen, die hebben al regelmatig een halster aangehad. Halster is nog veel gezegd, Roger gebruikt simpele touwhalsters en koorden, niet gemakkelijk aan te doen, want het touw dat toestropt moet onderaan de kin zitten, en nergens anders. Mijn eerste poging om een merrie te 'vangen' lukt probleemloos, met een beetje psychologische aanpak zijn de oudere merries gemakkelijk te benaderen. Samen met Manuella brengen we de twee merries te voet naar de weide van Welshman, de vierentwintigjarige Templedruid tophengst.
Als we toekomen komt Sandstorm, de palomino hengst van de kudde ernaast, volop showen. Het is tof om eens alle theorie in de praktijk te zien: de hengst die op de uitkijk staat voor de kudde. Hoewel Sandstorm niet echt groot te noemen is, is het wel een impressionant gezicht.
Het verdere verloop van de namiddag verloopt nogal chaotisch, omdat Roger's andere PK's het laten afweten: de Volvo waar Carol mee naar de Washes gereden is, start niet meer. We proberen hem nog te duwen, maar tevergeefs. Dus wachten we op de Engelse Touring wegenhulp die ons gelukkig vindt in het afgelegen gebied. De trailer met de Belgische dekhengst die vandaag van de Washes mee moet naar de stallen, wordt noodgedwongen aan de andere Volvo gehangen en Carol gaat mee met de depannage...
We zijn nog niet goed en wel vertrokken met de hengst of we hebben alweer een technisch probleempje, deze keer met de trailer. Geen paniek, rechtsomkeert, hengst in de andere trailer en zo geraken we toch nog heelhuids tot aan de stallen, waar we de weinige pony's op stal hun avondhooi en water geven.

Welshman
De volgende morgen gaan we op pad met RAV en Volvo, in de hoop nu niet meer in panne te vallen. Nadat de pony's in de stallen gevoerd waren, kregen we een telefoontje dat de pony's bij Phillip Sole uitgebroken waren. 'Change of plans'... daar aangekomen was de kudde gelukkig al terug op een omheind land gedreven en moeten we enkel de draden herstellen.
Daarna gaan we op de Washes verder met het spenen van de veulens, hiervoor moeten we nogal omslachtig te werk gaan. Het is de bedoeling dat de merries in de kraal komen met de veulens erbij, daarna is het meestal het gemakkelijkst om één merrie op de trailer te laden in de hoop dat het veulen volgt, dan is het enkel een kwestie van snelheid, kalmte en toch ook wel een beetje kracht, om het andere veulen in de trailer te krijgen, en vervolgens de merrie er weer uit. Wanneer de twee veulens geladen zijn, brengen we de merries opnieuw te voet weg. Ik had verwacht dat dit met heel wat tegenstribbelen zou gepaard gaan, maar niets van dit alles. Volgens Roger met zijn tientallen jaren ervaring is het zelfs zo dat wanneer de merries al enkele veulens gehad hebben, zij het soms niet eens erg lijken te vinden wanneer de veulens weggaan.
De vier merries mogen de volgende weken doorbrengen bij de hengst Welshman die de laatste tijd slechts met één merrie samen was. Wanneer we de twee nieuwe merries bij hem introduceren, krijgen we ook weer een heel spektakel te zien. Er wordt getierd en gebokt, we zijn blij dat we de merries op het middelste stuk land mogen loslaten in plaats van nog verder te moeten wandelen, want met zo'n imposante hengst ernaast vlot doorstappen, dat is er niet bij. De nieuwe merries trekken samen op en beginnen bijna direct te eten van het hoge gras, maar de Welshman merrie drijft de hengst nu op haar beurt in een hoek en geeft hem ervan langs. Ondertussen aan de andere kant van de gracht, een hele show van Sandstorm die duidelijk zijn kudde op afstand houdt, maar ondertussen ongelooflijk showt. Interessant!

De filly's
Onze volgende job bestaat eruit een grote kudde 'filly's' (jonge merries) van de ene kant van de Washes naar totaal de andere kant te verplaatsen. Eerst en vooral dus een omheining zetten met prikpaaltjes en schrikdraad, een heel werk wanneer het om weides van pakweg een zestig hectaren gaat! Als er voldoende water in de grachten staat, is een omheining hier niet nodig, maar anders wel, om te vermijden dat de verschillende kuddes zich mengen. Op de weg tussen de verschillende stukken land, moeten we op voorhand telkens de ingang tussen de grachten met draad afspannen, zodat de kudde niet het verkeerde stuk gras opgaat.
Daarna is het kwestie van te weten wie de alfa merrie van de kudde is, en deze eruit te halen als leider, in de hoop dat de rest zal volgen. Roger kan de oude spierwitte alfamerrie gemakkelijk pakken, al moet hij daarvoor wel een heel eind stappen - grote weides, inderdaad. Een jonge donkergrijze merrie uit deze kudde is verkocht, en moet 's avonds met ons mee naar de stallen. Omdat deze merrie nu juist niet gemakkelijk te vangen is, zullen we ook haar maatje in de nieuw gebouwde kraal lokken.
Wanneer het ons met veel geduld gelukt is om de twee pony's rustig in de trailer te laden, volgt de operatie 'kudde verzetten'. Roger geeft ons de ene aanwijzing na de andere en wij zullen proberen zo goed mogelijk de pony's in te schatten. Eerst wordt de kraal terug afgebroken en de hekkens opnieuw in de tweede trailer geladen. Het is opvallend dat de hekkens 's morgens niet veel wegen, naarmate de dag vordert lijkt het alsof ze steeds zwaarder worden. We zijn ook niet veel gewoon...
Met de Volvo en trailer wordt de verharde weg iets of wat afgesloten, daarna zal Roger met de leidende merrie te voet naar de andere weide gaan, zo'n drie kilometer verderop. Olivier moet ervoor zorgen dat de weide direct weer afgesloten wordt van zodra alle pony's door de uitgang zijn, anders zal de kudde bij twijfel teruglopen naar het land waar ze vandaan komen en dan zijn we voor een paar uur bezig. Manuella en ik moeten de kudde achteraan begrenzen en in het slechtste geval terug vooruitdrijven. We zullen dit doen met behulp van een heel lang stuk schriklint. Daar gaan we dan: open the gates! Roger en Cachou zijn nog maar goed buiten of de hele kudde zet het al op een lopen. Wij dwarsen het veld om eventueel de pony's die willen terugkeren, de pas af te snijden. Maar in galop wordt Roger voorbijgestoken, Jack Russel Benny houdt de wacht aan de auto en drijft de kudde verder, wij volgen al lopend door het hoge gras. De pony's weten blijkbaar waar ze moeten zijn, en gelukkig lopen ze de goeie kant op. Niemand die de dijk overgaat, dat is ook al een succes. Ook Roger, 69 maar ongelooflijk fit voor zijn leeftijd, zet stevig de pas erin, wij kunnen hem met onze schrikdraad met moeite bijhouden! Gelukkig komt Olivier achterop met de jeep, en kunnen we met twee op de passagierszetel een eindje meerijden, gereed om uit de auto te springen voor het geval de kudde zou omkeren. Spannend! Wanneer de open velden gepasseerd zijn, is de kans dat de kudde terugkeert kleiner en kleiner en uiteindelijk wordt het nieuwe veld in volle galop door de tientallen merries verkend. Alweer de moeite om te zien!

Veulentraining
Dag drie hebben we voor het eerst de kans om de pas gespeende veulens in de stallen (ondertussen een viertal) te 'trainen'. Dat houdt in dat we ze 1) in de stal een halster aandoen en 2) ze leren hoe ze ons aan het touw moeten volgen. Klinkt op zich simpel, niet? Wel is het zo dat de pas gespeende veulentjes in de stal per twee de nacht hebben doorgebracht, en afgezien van hun eerste trailerritje de dag voordien, nog maar amper mensen gezien hebben, laat staan dat ze al door iemand zijn aangeraakt. Het is voor ons op momenten dan ook zielig om de schrik in hun ogen te zien, ook al komen we superrustig en met 'goede bedoelingen' de stal binnen. In blinde paniek stuiven ze meestal de verste hoek in, waarna het het gemakkelijkst gaat om met twee tegelijk één veulentje vast te houden en zo het halster aan te doen.
Daarna mag de deur open en proberen we ze kalm buiten te laten stappen, terwijl we zelf achter de schoft blijven. Meestal wandelen we dan met het veulen één of twee keer de lange oprit van de stallen af. Aan de ene kant van de oprit is er een groot aardappelveld, dat net op dat moment gerooid wordt, aan de andere kant een gracht van een goeie meter, waar gelukkig nu meer gras dan water instaat, maar het blijft toch diep. We nemen de veulens per twee, maar best is het als er ook een volger meestapt, die bij eventuele problemen langs achter een beetje kan drijven. Van zodra de veulens ervandoor willen gaan, komt het erop aan het touw ongeveer in een rechte hoek te kunnen houden. Van zodra je je recht achter de pony bevindt, is het bijna onmogelijk om ze nog te stoppen, ook al zijn sommige welsh A veulentjes met de grootte van een serieuze hond. Het is dan meer een kwestie van vasthouden en vooral niet lossen. Wat ook dikwijls gebeurt is dat de veulens steigeren of achteruit trekken, soms zelfs volledig achterwaarts de gracht in. Heel lastig, de truuk zit erin om toch altijd achter de zogenaamde 'drive line' te blijven, zodat je de achterhand kan drijven door bijvoorbeeld zachtjes de staart 'mee te nemen' of ritmisch met de hand tikjes te geven.
Met mijn eerste veulen was het al ineens van dat: op de terugweg steigeren en volledig verzet, tot het zich uiteindelijk gewoon op de grond liet vallen, bleef liggen om daarna echt heel klaaglijk te beginnen hinniken. Zo triestig eigenlijk, ondanks dat de veulentjes bij ons hun eerste stappen zetten om te 'leren luisteren' breekt het soms toch ons hart. Ze zijn nog zo klein, juist weg van de mama, en snapppen nog niet dat we ze nu enkel maar willen strelen en het klittekruid uit hun zachte wollige manen halen.
Het is wel tof om te zien dat amper drie dagen (en drie sessies) later de meeste veulens al heel wat minder bang zijn, en het volgen aan het touw al bijna probleemloos doen.
Zelf heb ik één keer met veulen en al halverwege het veld gezeten, gewoon niet te houden. Spannende momenten, achteraf best grappig, maar op het moment zelf een ongelooflijke adrenalinestoot, want als je het touw loslaat weet je dat het een hele klus wordt om het veulen terug te kunnen vangen.

De grote kudde
Het spenen van de veulens werd voor ons vijven stilaan bijna routine: een kraal bouwen, de merries erin lokken of de meest tamme proberen erin te leiden, daarna één merrie vastbinden in de trailer en de veulens er één voor één proberen bij te zetten. Dan de merrie er weer uit, zonder dat de veulens volgen. Het ontwormen van de veulens gebeurt in de trailer, de merries worden in de kraal gedaan.
Wanneer we op een ander overstromingsgebied vlak naast de rivier nog een kudde van drieëntwintig pony's moeten verhuizen, volgen we ongeveer dezelfde werkwijze. Bij elke kudde mag ik telkens beginnen met er eentje (of meerdere) proberen te vangen, eigenlijk het plezantste van al! Heel die kudde die in beweging komt, van zodra ik in hun richting stap, dat is echt tof om te doen en heel leerzaam. De directe aanpak werkt niet, maar er zitten meestal wel een aantal nieuwsgierige oudere pony's tussen, en dan is het tof om te zien dat hun nieuwsgierigheid het wint van hun angst, of de wetenschap dat ze zullen gevangen worden. Toch altijd weer eventjes triomf als ik zo'n pony rustig het halster kon aandoen, zonder dat ze ervandoor willen gaan. Voor de Parellifans: de 'catching game' in de praktijk!
We slaagden erin vier merries uit de kudde te halen, die we zouden 'toevoegen' aan de kudde filly's die de dag voordien nog maar naar het malse nieuwe gras verhuisd was. De weg te voet ernaartoe (eerst van de dijk naar beneden, daarna over de weg) verliep niet zo vlekkeloos, en toen we aan hun nieuwe weide aankwamen, had de kudde meer zin om buiten te stormen, dan dat de vier merries binnen wilden. Chaos! Maar gelukkig liep het goed af en konden we zien hoe de vier nieuwkomers direct afgezonderd werden. Op een weiland van zestig hectaren zou je denken dat er wel ruimte genoeg is om mekaar wat te ontlopen, maar helaas, nog geen half uur later ziet Roger de volledige kudde, op één merrie na, over de draad gaan. Nog wel over onze mooie nieuwe omheining van één dag oud! In de verte zien we de pony's allemaal door elkaar rondgalopperen, de vier blijven telkens in groep bij elkaar. Nog vier merries erbij, een deel van de kudde is weer over de draad gegaan, zo blijven we bezig! Gelukkig staat het gras zo hoog dat ze ongetwijfeld zullen beginnen grazen.
Na het avondeten beginnen Roger en Carol aan hun administratie, want op een paar uur drieëntwintig pony's ontwormd, dat moet natuurlijk genoteerd worden, zodat iedereen volgens schema zijn wormkuur krijgt. Naast pakweg drievierde van de pony's die Roger ons bij naam (en volledige afstamming!) kon opnoemen, blijven er nog enkelen over en pijnigen we ons geheugen, terwijl de ellenlange lijsten met namen worden afgelopen.
Pony's fokken en zo natuurlijk mogelijk opkweken, het is zo simpel nog niet...
Uren en uren, dagen en dagen, brengt Roger Barrett door op de Washes, en door al zijn observaties is het ook niet verwonderlijk dat hij ons telkens temidden de tientallen pony's precies kon vertellen wie er maatjes waren.

Rocket
Wat ook heel tof was, was ons uitstapje naar de hengstenkudde. Een paar tientallen hengsten samen op de dijk, allemaal supernieuwsgierig wanneer de auto met trailer het land opreed. We hadden een pony bij die een half jaar geleden in het water was gesukkeld, en sindsdien niet meer goed in zijn vel zat. Door hem samen met de jonge hengsten terug op de dijk te laten, hoopte Roger dat hij er zo terug volledig zou doorkomen. Het gedrag van de oudere hengsten was opnieuw spectaculair om te zien.
De pony mocht bij de kudde en wat Roger had voorspeld, gebeurde ook: de oudste hengst nam de jonge nieuwkomer letterlijk apart om de rangorde te bepalen, terwijl de rest van de kudde op afstand bleef.
Van al Roger's hengsten is Rocket een geval apart. Dat Rocket de meest bezitterige hengst van de Templedruid Stud is, konden we met onze eigen ogen zien toen we de laatste twee veulens, allebei Rocket dochters, uit de kudde moesten weghalen. Ondanks dat het ene veulen al heel veel in de hand geweest was, en dus helemaal niet bang, kostte het ons toch wat moeite. Het was heel opvallend om te zien dat Rocket het veulen telkens van ons wegdreef, heel aggressief, hij liet over zijn bedoelingen geen twijfels bestaan. Toen we uiteindelijk de twee merries in de kraal en de twee veulens in de trailer hadden, tierde Rocket heel de Washes bij elkaar, zo kwaad was hij. De merries die we daarna weer de weide op lieten, moesten het dadelijk ontgelden, ze werden duidelijk door Rocket 'gestraft' omdat ze hun veulens hadden laten gaan. Ze werden opgejaagd en kregen van hem enkele rake klappen en beten - de natuur in actie...
Roger vertelde ons nadien dat Rocket uit de winterkudde van hengsten onder elkaar, precies zijn twee palomino zonen heeft gehaald, en dat die drie hengsten zich de hele winter afzijdig hielden van de rest. Toen Rocket na de zomer, als leider van zijn eigen merriekudde, weer bij de hengstenkudde kwam, duurde het geen vijf minuten of hij had precies zijn twee palomino zonen eruit gehaald. Zeg nu nog dat een hengst niet zou weten wie zijn nakomelingen zijn!

Templedruid succes
Die zaterdag gingen we over van zomeruur naar winteruur, maar toch vielen we elke avond steevast 'gezond moe' in slaap van de Engelse buitenlucht. Op Halloween liepe er enkele opmerkelijke figuren door het straatbeeld van Chatteris, en verder was er van zodra het donker werd geregeld vuurwerk te zien, een voorbode van 'Bonfire night', een Engels gebruik op vijf november. Het was opnieuw super om een paar dagen te kunnen meedraaien in het dagelijkse leven van Roger en Carol van de Templedruid Stud! Volgend jaar gaan we misschien proberen om een paar dagen in het veulenseizoen te gaan, als alles op de Washes in bloei staat, en er normaal gezien rond de vijfenvijftig veulens zullen geboren worden!
Meer weten over de wondere wereld van de 'wilde' welsh pony's? Kijk op www.templedruid.com waar je meteen enkele succesvolle nakomelingen uit de internationale mensport zal bemerken. Ofwel 'live' te bewonderen volgend menseizoen, ondermeer de welsh A schimmeltjes uit het Belgische vierspan van Bart Verdroncken.

Auteur: Kim Moeyersoms

Artikel gepubliceerd in VVR Magazine (oktober 2005)